Holistisch opvoeden na de scheiding

Tijdens mijn verschillende opleidingen heb ik veel mogen leren over scheiding, coaching en opvoeding. Daarin kwam telkens weer naar voren hoe moeilijk het voor ouders kan zijn om bewust op te voeden, wanneer zij geen tijd en aandacht hebben voor het verwerken van hun eigen pijn en de bewustwording van hun overlevingsmechanismen en patronen. Dit jaar maakte ik voor het eerst kennis met ‘holistisch opvoeden’, een opvoedstijl waarbij de ouder vanuit een groter zelfbewustzijn opvoedt. In dit blog leg ik uit wat holistisch opvoeden is en waarom het holistisch opvoeden in een scheidingssituatie helpend kan zijn voor ouders en kinderen.  

Foto door Brianna West op Pexels.com

Wat is holistisch opvoeden?

De bekendste opvoedstijlen zijn de autoritaire, permissieve en autoritatieve opvoedstijl. De autoritaire opvoedstijl kenmerkt zich door eisen van gehoorzaamheid, discipline, respect voor gezag en het bestraffen van ongewenst gedrag, waarbij de wens van de ouder centraal staat. De permissieve opvoedstijl kenmerkt zich door tolerantie en weinig eisen, grenzen of controle. De wens van het kind staat hier centraal. De meest moderne opvoedstijl is de autoritatieve opvoedstijl, waarbij ouders het kind ondersteunen, duidelijke grenzen en regels met onderliggende normen hanteren, vrije ruimte binnen aangegeven grenzen bieden, er open communicatie is, ouders uitleg geven over hun beslissing, straffen minimaal en passend zijn en er aandacht is voor de behoeften van het kind. Bij deze opvoedstijl staat het kind centraal.

De holistische opvoedstijl is gebaseerd op de autoritatieve opvoedstijl. Daarbij komt dat niet alleen het kind, maar ook de ouder centraal staat. Holistisch betekent ‘geheel’ en houdt in dat alles in een ‘systeem’ met elkaar verbonden is en elkaar beïnvloedt. Dit heeft betrekking op jouw eigen systeem, waarin je lichaam, gedachten, gevoelens, energie en ziel met elkaar verbonden zijn en invloed op elkaar uitoefenen. Als je continu negatieve gedachten over jezelf hebt, zal dit invloed hebben op hoe jij lichamelijk in je vel zit en of je het jezelf waard vindt om goed voor jezelf te zorgen. Ook het gezin waar jij onderdeel van bent kan gezien worden als een systeem, waarin de verschillende gezinsleden invloed op elkaar uitoefenen. Wanneer je niet de juiste plek inneemt binnen je familiesysteem (bijvoorbeeld wanneer je als kind voor je ouder gaat zorgen) kun je als kind ongewenste patronen ontwikkelen.

Holistisch opvoeden begint bij zelfonderzoek en het ontwikkelen van zelfbewustzijn: wat heb je als ouder zelf meegekregen uit je jeugd, welke afweermechanismen, overtuigingen en patronen heb je ontwikkeld, waar heb je nog moeite mee, wat is jouw eigen pijn, wat wil nog gezien worden, wat draag je mogelijk onbewust over aan je kind en wat zou je je kinderen willen meegeven? Holistisch psycholoog Nicole Lepera schrijft in haar boek ‘How to do the work’ het volgende over het belang van bewustwording van ouders van hun eigen pijn:‘Als ouders hun onopgeloste trauma’s niet geheeld of zelfs niet eens erkend hebben, kunnen ze hun eigen levenspad niet bewust bewandelen, laat staan dat ze dan een betrouwbare gids voor een ander [het kind] kunnen zijn. Het komt heel vaak voor dat ouders hun eigen onverwerkte trauma’s op hun kinderen projecteren.’ Vaak gebeurt dit niet opzettelijk en vanuit goede bedoelingen (denk aan overbescherming, controleren of micromanagen vanuit de angst dat het kind iets overkomt). Bewustwording is dan de eerste stap.

Het holisme gaat ervan uit dat het kind al ‘heel’ is: het kind kan van alles leren, voor zijn ontwikkeling en vanuit interesse, maar is niet pas compleet als het zijn diploma heeft gehaald. Bij holistisch opvoeden is er veel aandacht voor het ontdekken van de oorzaak van gedrag van het kind, gevoelens leren voelen en het woorden geven aan gevoelens op verschillende manieren. Zo kan een emotie worden waargenomen door het te voelen in het lichaam (de ‘brok in de keel’) en door meditatie, schrijven, tekenen of schilderen. Kinderen krijgen verschillende creatieve tools aangereikt om hun gevoelens te uiten.

Foto door Zulian Yuliansyah op Pexels.com

Holistisch opvoeden na de scheiding

Het belang van zelfonderzoek

Bij een scheiding is het voor ouders extra van belang dat zij zich bewust zijn van hun overlevingsmechanismen, patronen en onverwerkte rouw en verlies. Bij een scheiding kunnen deze overlevingsmechanismen sterker naar boven komen. Door onverwerkte rouw en verlies kan het moeilijk zijn om emotioneel beschikbaar te zijn voor het kind. Steeds meer ouders weten hun weg te vinden naar een in scheiding gespecialiseerde therapeut of coach tijdens deze moeilijke periode. Door meer bewustzijn over jezelf, kun je triggers herkennen, een stapje terug doen, proberen het emotionele deel van het brein te kalmeren en rustig reageren op de andere ouder vanuit het cognitieve deel van het brein. Het zelfonderzoek dat deel uitmaakt van holistisch opvoeden, bijvoorbeeld door zelfreflectieopdrachten en vragen, kan al veel betekenen voor het bewustwordingsproces.

De holistische opvoedstijl heeft zowel aandacht voor het kind als de ouders. Bij een scheiding is het van belang aandacht te hebben voor het gehele familiesysteem. Als een ouder door de scheiding niet in balans is of ‘behoeftig’, zal het kind dit (onbewust) voelen. Els van Steijn schrijft in het boek ‘De fontein’ dat kinderen niets liever willen dan dat het hun ouders goed gaat, zelfs als dit ten koste van henzelf gaat. Het kind zal dan oneigenlijke verantwoordelijkheden op zich nemen en de neiging ontwikkelen zich aan te passen aan de ander in plaats van te handelen naar de eigen wensen en behoeften. Wanneer er aandacht is voor de ouders en zij de juiste tools krijgen om zelf in balans te zijn, zal het kind op zijn eigen kindplek kunnen blijven staan en is er ruimte voor een gezonde ontwikkeling. Bij holistisch opvoeden leer je als ouder hoe jij op verschillende niveaus in balans kunt komen en leert het kind naar zijn eigen hart en wensen te luisteren.

Leren kijken naar de boodschap achter het gedrag en de klacht

Bij een scheiding kunnen de ouders de emotieverwerking van het kind voorleven en kan het kind de gemoedstoestand van ouders voelen. Kita Bronda schrijft in het boek ‘Opnieuw verbinden als gescheiden ouders’ hierover het volgende: ‘Als de opvoeder niet helemaal in contact is met zichzelf, als er iets wordt geraakt of vermeden, dan is dat voor een kind voelbaar in het contact’. Een kind zal dit niet uiten in woorden, maar in lichaamstaal en gedrag. Voor ouders kan het bij ongewenst gedrag van hun kind dus helpend zijn om te onderzoeken in hoeverre zij in contact zijn met zichzelf en in hoeverre het kind een spiegel kan zijn voor de ouder (lees mijn blog ‘Het kind als spiegel van de ouder’ voor meer informatie). Het opnieuw verbinding zoeken met jezelf en het onderzoeken van spiegels is onderdeel van holistisch opvoeden.  

Bij een scheiding kan het helpen als ouders zich ervan bewust zijn dat mentale of emotionele klachten bij een kind, zich lichamelijk kunnen uiten. Zo noemt Kita Bronda in ‘Opnieuw verbinden als gescheiden ouders’ signalen als ‘terugkerende onrust in het lichaam’ en ‘buikpijn of hoofdpijn zonder medische oorzaak’ die erop kunnen wijzen dat een kind zich belast voelt door de scheiding. Holistisch psycholoog Nicole Lepera legt in haar boek ‘How to do the work’ uit hoe stress lichamelijke klachten kan veroorzaken. Dit sluit aan bij de holistische visie dat alles in een systeem (het lichamelijke, mentale, emotionele en energetische niveau) met elkaar verbonden is.

Het kind is ‘heel en compleet’

Tijdens een scheiding is er een grotere kans dat het kind het gevoel ontwikkelt niet ‘heel en compleet’ te zijn. Een kind kan een deel van zichzelf afwijzen, wanneer een ouder de andere ouder afwijst of wanneer het kind het gevoel heeft te moeten kiezen voor één van beide ouders. Ook kan het kind het gevoel hebben niet compleet te zijn, omdat het altijd één ouder zal missen. Wanda Vendrig schrijft in het boek ‘Bezield ouderschap’ dat kinderen bij een scheiding zich kunnen afvragen of zij soms niet geboren hadden moeten worden of dat zij een ‘vergissing’ zijn, voortkomend uit een diep verlangen om de ouders bij elkaar te zien en zo het eigen bestaansrecht te rechtvaardigen: ‘Het gevaar hierbij is dat ons kind sterk aangepast gedrag laat zien om verdere conflicten te vermijden en zo de ouders weer bij elkaar te brengen’.

De holistische visie gaat ervan uit dat ieder mens al heel en compleet is. Deze boodschap overbrengen aan het kind kan helpend zijn om te voorkomen dat het kind gaat overcompenseren en patronen ontwikkelt om zich heel en compleet te voelen. Daarbij is het van belang dat ongewenst gedrag wordt afgekeurd, maar het kind niet, om te voorkomen dat het zelfbeeld van het kind wordt ondermijnd. Je helpt je kind meer door het gewenste gedrag te benoemen en informatie te geven in plaats van het ongewenste gedrag af te keuren (How2Talk2Kids). Holistisch opvoeden gaat uit van liefdevolle begrenzing.

Foto door Artem Podrez op Pexels.com

Tips

Online cursus: Holistisch opvoeden

Holistisch leven, moeiteloos gelukkig zijn- Marjolein Berendsen

De fontein- Els van Steijn

How to do the work- Nicole Lepera

Opnieuw verbinden als gescheiden ouders- Kita Bronda

How2Talk2Kids- Adele Faber & Elaine Mazlish

Bezield ouderschap- Wanda Vendrig

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: